Glutenintolerantie

Slechts 10 tot 14% van de coeliakiepatiënten in Nederland is opgespoord

Glutenintolerantie, coeliakie
Wanneer het eten van brood klachten veroorzaakt of wanneer je als kind al buikpijn of bloedarmoede had, kan de oorzaak een glutenintolerantie zijn. Komt er glutenintolerantie voor in de familie? Nemen de klachten af bij het vermijden van gluten? Een glutenintolerantie, coeliakie, is een ziekte die wordt veroorzaakt door de consumptie van gluten, een eiwit dat aanwezig is in tarwe en in graansoorten zoals gerst, rogge, spelt en kamut. Gluten wordt gevormd door de eiwitten gliadine en glutenine. Alfa-gliadine speelt een rol in coeliakie en glutenine is de tarweallergie.

Hoeveel mensen in Nederland hebben coeliakie?
Er zijn ongeveer 170.000 mensen met coeliakie in Nederland. De Stichting Voedselallergie geeft aan dat er 16.000 coeliakiepatiënten zijn opgespoord. Bij de Coeliakie Vereniging zijn 12.000 patiënten aangesloten. Professor Mulder schrijft dat er ‘voor elke herkende coeliakiepatiënt er zeker tien rondlopen waarvan niemand weet!’ Medici spreken van het topje van de ijsberg.
De diagnose wordt vaak pas laat gesteld: 20% van de nieuw ontdekte patiënten is ouder dan 60 jaar.
- 1% van de bevolking heeft coeliakie
- Merk je dat je brood niet goed verdraagt? Je hebt dan een kans van 3% tot 10% dat je coeliakie hebt.

Brood weg
Artsen en therapeuten adviseren hun cliënten vaak om bij darmklachten gluten weg te laten. Veel mensen voelen zich dan beter. Het is een goed bedoeld advies, maar het lost niets op. Bij het vermoeden dat glutenconsumptie klachten veroorzaakt, moet je weten of je wel of niet coeliakie hebt. Om de ziekte op te kunnen sporen moet je gluten blijven gebruiken en moet er zo snel mogelijk een inwendig onderzoek, een endoscopie, plaatsvinden.

Antilichamen in het bloed
De arts zal altijd beginnen met bloedonderzoek. Men bepaalt antilichamen in het bloed die toenemen bij coeliakie: anti-IgA, anti-tissue transglutaminase, IgA-antigliadine en anti-endomisium.
- Bij een stijging van antilichamen moet een inwendig onderzoek van de dunne darm volgen, een endoscopie. Er wordt een slangetje door de mond naar binnengebracht en er wordt een stukje weefsel uit de dunne darm weggehaald, een biopt. Onder de microscoop kan men het weefsel bestuderen en de kenmerken van coeliakie herkennen.
- Wanneer er geen antilichamen worden gevormd tegen gluten, zal in de meeste gevallen geen biopsie plaatsvinden terwijl je toch coeliakie kunt hebben.

Darmbiopsie
Bij kleine kinderen met coeliakie zie je vaak een vervlakking van de darmvlokjes die zelfs helemaal kunnen verdwijnen (darmvlokatrofie). Bij volwassenen zie je meestal normale vlokken, maar kunnen witte bloedlichaampjes zich ophopen, de darm is als het ware ‘ontstoken’. De diagnose coeliakie wordt gesteld door het aantal witte bloedlichaampjes in de buitenste cellaag (epitheellaag) van de darmvlokjes te tellen, de intra-epitheliale lymfocyten. Meer dan 25 witte bloedlichaampjes per 100 epitheelcellen bevestigen de diagnose. Veel mensen zien erg op tegen dit onderzoek, maar het is belangrijk dat het plaatsvindt. De diagnose is van groot belang. Wanneer de ziekte niet wordt opgespoord terwijl je wel coeliakie hebt, kan dat zeer nadelige consequenties hebben.

De ziekte opsporen
Waarom een inwendig onderzoek wanneer je toch zelf merkt dat je brood niet verdraagt?
1. Wanneer je een glutenintolerantie hebt, moet je zowel brood dat gluten bevat, als ook pasta en andere producten die gluten bevatten voor de rest van je leven weglaten.
2. Omdat zonder inwendig onderzoek en een biopsie de diagnose niet kan worden gesteld. Het stellen van de diagnose is belangrijk, omdat coeliakie gepaard gaat met complicaties.
3. Je kan de ziekte niet meer opsporen wanneer je de gluten enkele maanden hebt weggelaten.
4. Omdat het moeilijk is een glutenvrij dieet vol te houden wanneer je niet zeker weet dat je coeliakie hebt.
5. Omdat er een kans is dat je kinderen coeliakie hebben of zullen krijgen.

Glutenvrij eten
Je kan volledig genezen door gluten weg te laten. Wanneer je coeliakie hebt, zijn alle producten die gluten bevatten van de baan. Aan mayonaise, sojasaus en kant-en-klare producten zijn vaak tarwe of andere producten met gluten toegevoegd. Je moet van elk pakje en potje het etiket lezen. Je kan in een restaurant of in het vliegtuig tijdig doorgeven dat je glutenvrij eet.

Stille coeliakie
Coeliakiepatiënten hebben niet altijd darmklachten, soms hebben zij auto-immuunziekten, diabetes type I, schildklierafwijkingen, botontkalking of migraine. Vaak wordt er niet gedacht om naar coeliakie te zoeken bij mensen die lijden aan migraine en osteoporose. Zenuwpijn (neuropathie) is de tweede meest voorkomende klacht bij een glutenallergie. Screening van mensen met zenuwaandoeningen in armen of benen waarbij geen oorzaak was gevonden, toonde aan dat 40% een glutenintolerantie had. Daarnaast komen dyslexie, leerproblemen of ADHD, hoofdpijn, geheugenverlies en dementie voor. Bij mensen bij wie de diagnose pas laat is gesteld, treedt er meer schade op.

Lactose, melksuiker
Bij mensen met een glutenintolerantie ontbreekt vaak het enzym dat melksuiker afbreekt (lactose). Een Italiaanse studie gaf aan dat 24% van de personen met een lactose-intolerantie antilichamen tegen gluten vormt.

Superfood Brood
Superfood brood is zeer geschikt voor een glutenvrij dieet. Daarnaast is het deeg ook geschikt om heerlijke taarten te bakken en om koekjes, muffins, pannenkoeken en wafels te maken. Het Superfood deeg is onmisbaar in een glutenvrij dieet.

Ontlastingstest
Een test om een glutenintolerantie op te sporen, is zinvol bij de volgende symptomen:

  • winderigheid of een opgezette buik na het eten van brood
  • de klachten die afnemen wanneer men brood weglaat
  • vermoeidheid
  • regelmatig buikpijn, dunne ontlasting of constipatie
  • misselijkheid, maagklachten, zuurbranden
  • bij kinderen met groeiachterstand of bloedarmoede
  • glutenintolerantie komt voor in de familie
  • een verlaagde weerstand, lage spiegels immunoglobuline A

Gluten sensitiviteit

Het tarwe-eiwit gluten bestaat voor 40 tot 60% uit glutenine. Dit is de stof die het deeg elastisch maakt. Deze stof kan allergische reacties veroorzaken.

Test
Veel mensen merken dat zij tarwebrood niet verdagen. De arts zal in eerste instantie bloedonderzoek aanvragen. Men bepaalt de antilichamen in het bloed die toenemen bij coeliakie en ook bij een glutenintolerantie: anti-IgA, anti-tissue transglutaminase, IgA-antigliadine en anti-endomysium. Anti-IgA, anti-tissue transglutaminase en IgA-antigliadine kunnen ook worden bepaald in de ontlasting.

Overgevoeligheid
- Bij een stijging van antilichamen moet een inwendig onderzoek van de dunne darm volgen, een endoscopie. Tijdens dat onderzoek wordt een stukje weefsel uit de dunne darm weggenomen, een biopt. Onder de microscoop kan men de kenmerken van coeliakie herkennen. Wanneer die kenmerken niet aanwezig zijn en je toch een reactie hebt op gluten, kan je stellen dat je intolerant bent.
- Wanneer er geen antilichamen worden gevormd tegen gluten, kan je toch overgevoelig zijn.

Omega-5-gliadine allergie
Gluten bevatten gliadine dat een belangrijke rol speelt bij coeliakie. Terwijl alfa-gliadine coeliakie veroorzaakt, speelt omega-5 gliadine een belangrijke rol in een allergische reactie op gluten. Omega-5 gliadine is allergeen: mensen met een allergie voor tarwe kunnen IgE-antistoffen tegen omega-5 gliadine vormen. Je kan hierop getest worden.

Glutenine
Het tarwe-eiwit gluten bestaat voor 40 tot 60% uit glutenine. Dit is de stof die het deeg elastisch maakt, maar het kan allergische reacties veroorzaken. Bij een glutenine-allergie ziet men in een biopt van de twaalfvingerige darm en ook in de dikke darm bepaalde bloedlichaampjes die duiden op een allergie (dit zijn eosinofiele cellen).

Gebrek aan immunoglobuline A, sIgA

Coeliakie kan worden veroorzaakt door een tekort aan immunoglobuline A

Inleiding
Immunoglobulinen spelen een belangrijke rol in de afweer tegen tal van organismen. Immunoglobuline A, IgA, circuleert in het bloed en beschermt tegen invasies van bacteriën, virussen en parasieten. Secretoir IgA (sIgA) verdedigt de slijmvliezen van de maag en darm en stimuleert de groei en hechting van gunstige bacteriën.
Bij contact met bacteriële stoffen wordt het immuunsysteem aangezet tot vorming van extra sIgA. sIgA-waarden kunnen worden bepaald via ontlastingsonderzoek.

Lage sIgA-spiegels
In Nederland heeft ongeveer 1 op de 25 mensen een lage IgA-waarde. Van de 15.900 ontlastinganalyses uitgevoerd door MGlab&Advies, had 3,9% een laag IgA-gehalte. Mannen hebben vaker lage spiegels dan vrouwen. Bij Aziaten ziet men zelden een tekort. Verlaagde sIgA-spiegels kunnen leiden tot chronische infecties van het maag- en darmslijmvlies, de luchtwegen en sinussen. Kinderen die vaak keel- of oorontstekingen hebben, kunnen lage sIgA-waarden hebben. Lage spiegels van sIgA gaan gepaard met een daling van de gezonde flora, een toename van bacteriële overgroei en veranderingen in de doorlaatbaarheid van de darmwand.

Laag IgA en coeliakie en lymfeknopen in de darm
Een belangrijke oorzaak van coeliakie is een tekort aan immunoglobuline A. Professor S.J. Mulder schreef het artikel: ‘De meest waarschijnlijke oorzaak van coeliakie is een laag immunoglobuline A gehalte in de darmen’. Het glutenantigeen wordt geneutraliseerd in de darm door immunoglobuline A (sIgA). sIgA wordt afgescheiden door immuuncellen die zich ontwikkelen in een pasgeboren baby. Baby’s die aanleg hebben om coeliakie te ontwikkelen en maar weinig immunoglobuline A produceren, lopen het risico de ziekte te ontwikkelen. Coeliakie bij zuigelingen kan worden voorkomen door de baby geen brood te geven totdat er normale sIgA-waarden zijn.

Een tekort aan sIgA kan tal van oorzaken hebben

  • Stress, vooral bij ouderen
  • Een dieet dat zeer weinig eiwit bevat
  • Intensieve sport zoals het rennen van lange afstanden
  • Virale infecties en gebruik van sommige medicijnen, zoals corticosteroïden
  • Levercirrose, vooral door alcoholisme
Pagina Top arrow